• ಶ್ರೀವಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ

ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಸಾಧನೆಗಳಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ದಿಕ್ಕನ್ನು, ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟ್ಟಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನತ್ತ ದೇಶ ಈಗ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. 2026ರ ಜೂನ್ 10ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ನಿರಂತರ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅವಧಿಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಲಿದ್ದಾರೆ.

2014ರ ಮೇ 26ರಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು, 2026ರ ಜೂನ್ 10ರಂದು 4,399 ನಿರಂತರ ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದುವರೆಗೆ 1952ರಿಂದ 1964ರವರೆಗೆ 4,398 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ದಾಖಲೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ಮೀರಲಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವೆಂದು ಹಲವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಮೂರು ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಶ್ವಾಸ

ಈ ಸಾಧನೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯೇನಂದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಅವಧಿಯ ಲೆಕ್ಕವಲ್ಲ; ಮೂರು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜನರಿಂದ ದೊರೆತ ವಿಶ್ವಾಸದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ “ಬದಲಾವಣೆ” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಗೆ ಬಂದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, 2019ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಾರೀ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. 2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಜಯ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೋದಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ನಂತರ ಮೂರು ಸತತ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಎರಡನೇ ನಾಯಕ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಮೋದಿ ಪಾತ್ರರಾದರು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಜನಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಾಯಕ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯೂ ಈಗಾಗಲೇ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ. 2025ರಲ್ಲೇ ಅವರು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನಿರಂತರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ್ದರು. ಈಗ ನೆಹರು ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಹಿಂದಿಕ್ಕುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಆಡಳಿತ ಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ

ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾದರಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇಂದ್ರಿತ ನಾಯಕತ್ವ, ವೇಗದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ನೇರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಭಾವನೆ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ. “ಸಬ್ಕಾ ಸಾಥ್, ಸಬ್ಕಾ ವಿಕಾಸ್” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಆಡಳಿತ, ನಂತರ “ಸಬ್ಕಾ ವಿಶ್ವಾಸ್” ಹಾಗೂ “ಸಬ್ಕಾ ಪ್ರಯಾಸ್” ಎಂಬ ವಿಸ್ತೃತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳತ್ತ ಸಾಗಿತು.
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿಸಿ, ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವೇಗ ಮತ್ತು ದೃಢತೆಯನ್ನು ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮೋದಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆ, ನೇರ ಲಾಭ ವರ್ಗಾವಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.

ನೆಹರು ಮತ್ತು ಮೋದಿ ಶೈಲಿ: ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು

ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿ: ನೆಹರು ಯೋಜಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು; ಮೋದಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕೇಲ್ ಆಧಾರಿತ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಆಡಳಿತ ವಿಧಾನ: ನೆಹರು ಬಹುಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು; ಮೋದಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಿತ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ನಿರ್ಣಯದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ: ನೆಹರುರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ನೀತಿ-ಚರ್ಚೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಮೋದಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಂವಹನ, ಮಾಧ್ಯಮ-ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಸಾರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತೀಕಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಠಿ: ನೆಹರು “ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ”ದ ಮುಖವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೋದಿ “ಆಡಳಿತ ಫಲಿತಾಂಶ” ಮತ್ತು “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುನರ್‌ಸಂಘಟನೆ”ಯ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ವಿದೇಶ ನೀತಿ: ನೆಹರು ಅಲಿಪ್ತತೆ ಮತ್ತು ನವಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು; ಮೋದಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ

ಬಡವರ ಕಲ್ಯಾಣದತ್ತ ಒತ್ತು

ಬಡವರ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ಆದ್ಯತೆ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ, ಉಜ್ವಲಾ ಯೋಜನೆ, ಜನ್ ಧನ್ ಖಾತೆಗಳು, ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್, ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಯೋಜನೆ, ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಅಭಿಯಾನ, ಜಲ್ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿವೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರ ಗೌರವ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಉಜ್ವಲಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೂ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಕೋವಿಡ್ ಸಂಕಷ್ಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಧಾನ್ಯ ವಿತರಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು.

ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವತ್ತ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಜಿ-20 ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಯಶಸ್ವಿ ಆಯೋಜನೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಮೈತ್ರಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, “ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ”, “ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ” ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿಸಿವೆ.

ಅಮೇರಿಕಾ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್, ಜಪಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೊಸ ಹಂತ ತಲುಪಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು “ವಿಶ್ವಗುರು” ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಆಗದು. ವಿಶ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಮೋದಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದು ಅವರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಟೀಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತವ

ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆಡಳಿತದಂತೆ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೂ ಟೀಕೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಧ್ರುವೀಕರಣ, ಕೇಂದ್ರಿಕೃತ ಆಡಳಿತ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎತ್ತುತ್ತಿವೆ. ಕೃಷಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ರೈತ ಚಳವಳಿ, ಮಣಿಪುರ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೇಲಿನ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆ ಕುರಿತ ಆರೋಪಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಆದರೂ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮತದಾರರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತವವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಏಕಾಧಿಪತ್ಯವೇ ಶಾಶ್ವತವೆಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ನಾಯಕನಾಗಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯ ಅಂಚಿಗೆ ತಲುಪಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಕ್ಷಣ

ಜೂನ್ 10, 2026ರಂದು ಮೋದಿ ನೆಹರು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಕ್ಷಣ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಲಿದೆ. ಈ ಸಾಧನೆ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇರಬಹುದು; ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪರ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಗಳೂ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಸ್ಪಷ್ಟ — ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಎಂಬ ನಾಯಕ ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ದಿಕ್ಕು, ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೋದಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣ ಮತ್ತೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೂ ಜನರ ನಿರಂತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಭವಿಷ್ಯ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು; ಆದರೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಯುಗವು ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು ಮಾತ್ರ ನಿಶ್ಚಿತ.

ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಲವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟ — ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಎಂಬ ನಾಯಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಯಲಿದ್ದಾರೆ.
ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಶೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಾಭಿಮಾನ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕನಸು ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕತ್ವದ ರಾಜಕೀಯ – ಈ ನಾಲ್ಕನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮರು ರೂಪಿಸಿದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಮೋದಿ ಈಗಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ